Polyvagaal Theorie

POLYVAGAAL
THEORIE

ALGEMENE BESCHRIJVING

De polyvagaal theorie geeft inzicht in de wetenschap en de neurobiologie van de gevoelens van veiligheid.
Het veilig voelen is een voorwaarde om je te kunnen ontspannen en ontwikkelen. Als je ergens bent waar jij je niet veilig voelt dan zal dat veel stress gaan opleveren in je lichaam. Neurologische en hormonale processen in het lichaam gaan aan het werk om je voor te bereiden om je te laten overleven. Zodra je merkt dat je weer veilig bent en voelt gaat de stress in je lichaam dalen onder invloed van andere neurologische en hormonale processen. Dit is de terugkoppeling. Ons lichaam is altijd gericht op overleven.

Stephen Porges heeft dit proces beschreven in zijn polyvagaal-theorie. Een neurologisch model waarin de werking van het zenuwstelsel wordt uitgelegd in relatie tot de transformerende ervaring van veiligheid. Als je in je leven iets mee hebt gemaakt wat op dat moment levensbedreigend was of dat je in de baarmoeder onder invloed stond van de stresshormonen van je moeder dan heeft dit een effect op je autonome zenuwstelsel.
Trauma/chronische stress is een ontregeling van je autonome zenuwstelsel.
Dit systeem is gericht op overleven en gaat altijd voor alle andere systemen. Door de eeuwen heen heeft dit systeem zich verder ontwikkeld.

VERDIEPENDE BESCHRIJVING

1 Het sociale betrokkenheid systeem
2 Neuroceptie
3 Co-regulatie
4 Window of tolerance
Het sociale betrokkenheid systeem

Het sociale betrokkenheid systeem

Dit systeem zorgt voor herstel bij het ervaren van veiligheid, wederkerigheid en verbinding.
Het projecteert lichamelijke gevoelens en is een ingang voor verandering van lichamelijke gewaarwordingen. Dit verloopt in gradaties van een kalme veilige toestand die vertrouwen en liefde ondersteunt naar een kwetsbare toestand die defensieve reacties stimuleert. Kijken en luisteren zijn belangrijke handelingen.

Het sociale betrokkenheid systeem
Neuroceptie

Neuroceptie

Neuroceptie is een autonoom proces en “luistert” naar de werking van de biologische systemen in het lichaam, naar wat er in de directe omgeving plaatsvindt en naar wat er verder weg gebeurt en naar wat zich voordoet tussen mensen en hun zenuwstelsel. Je loopt een ruimte binnen en voelt dat er spanning is. Of iets maakt dat je je niet op je gemak voelt.
Het bewustworden van je autonome reactie, op de neuroceptie, geeft je de kans om het duidelijk te maken aan jezelf en aan de ander.

 

Neuroceptie
Co-regulatie

Co-regulatie

Het onbewust afstemmen van het autonome zenuwstelsel op elkaar. De nabijheid van iemand die rustig is zorgt ervoor dat de ander ook rustig gaat worden. Andersom kan ook. Als een moeder/vader erg gespannen of boos is dan reageert haar baby of het oudere kind op de stress of boosheid van de moeder/vader. Bij trauma is dit verstoord en zelfbescherming overheerst.

 

Co-regulatie
Window of tolerance

Window of tolerance

  1. Bij ervaren onveiligheid zal de eerste reactie vechten of vluchten zijn. Dit is het mobiliserende verdedigingssysteem. Stresshormonen en spierspanning is hoog.
  2. Als er geen kans is om te vechten of te vluchten dan treedt de volgende stap in werking. Het lichaam verstijft (blokkeert/bevriest), dissociatie treedt op (er zijn verschillende gradaties) en uiteindelijk bestaat de kans op shock/flauwvallen/bewustzijnsverlies. Voor de vijand lijkt het alsof je dood/uitgeschakeld bent. Dit is het immobiliserende systeem. De dorsale nervus vagus. 
  3. Voor het terugkeren naar een ontspannen staat heb je het sociale betrokkenheidssysteem nodig wat zorgt voor het gevoel van veiligheid, betrokkenheid en verbinding. De ventrale (slimme) nervus vagus.
Window of tolerance

VERDIEPENDE ARTIKELEN

Artikel

Specifieke veranderingen in het brein door de niet-specifieke factoren van de psychotherapeutische relatie
Ga naar Artikel

Artikel

Hechting en interpersoonlijke neurobiologische integratie versterken
Ga naar Artikel

Artikel

Ons brein wordt gevormd én geheeld in interactie.
Ga naar Artikel

INSPIRATOREN

Deb Dana

John Bowlby formuleerde zijn hechtingstheorieop basis van studies naar jeugddelinquenten en zijn werk op een school voor sociaal-emotioneel onaangepaste kinderen. Zijn vooronderstelling is dat kinderen genetisch ‘geprogrammeerd’ zijn om zorg te verkrijgen in de periode van kinderlijke hulpeloosheid. Dit doen zij door bijvoorbeeld te huilen of nabijheid van vaste verzorgers te zoeken. Hij concludeerde dat een langdurig afwezige band tussen moeder/vader en kind in de eerste drie levensjaren leidt tot een onomkeerbaar negatief effect op de geestelijke gezondheid van het kind.

Het Amerikaanse echtpaar Drs John en Julie Gottman heeft de De Gottman methode ontwikkeld. Dit is relatietherapie inclusief een assessment naar de de relatie van het paar. Dit assessment is gebaseerd op wetenschappelijke interventies vanuit de Sound Relationship House Theory. Het doel is om destructieve verbale communicatie om te buigen naar taal wat zorgt voor verhoging van intimiteit, respect en affectie. Het verlaagt een gevoel van weerstand of vastlopen en het verhoogt een gevoel van empathie en begrip binnen de relatie.

Brené Brown is een onderzoeker en storyteller uit Texas. Ze werkt bij diverse Universiteiten als professor. “ I’ve spent the past two decades studying courage, vulnerability, shame, and empathy. 
I’m the author of five #1 New York Times bestsellers: The Gifts of Imperfection, Daring Greatly, Rising Strong, Braving the Wilderness, and Dare to Lead.”   bron: https://brenebrown.com/

Brené Brown is een onderzoeker en storyteller uit Texas. Ze werkt bij diverse Universiteiten als professor. “ I’ve spent the past two decades studying courage, vulnerability, shame, and empathy. 
I’m the author of five #1 New York Times bestsellers: The Gifts of Imperfection, Daring Greatly, Rising Strong, Braving the Wilderness, and Dare to Lead.”   bron: https://brenebrown.com/

Brené Brown is een onderzoeker en storyteller uit Texas. Ze werkt bij diverse Universiteiten als professor. “ I’ve spent the past two decades studying courage, vulnerability, shame, and empathy. 
I’m the author of five #1 New York Times bestsellers: The Gifts of Imperfection, Daring Greatly, Rising Strong, Braving the Wilderness, and Dare to Lead.”   bron: https://brenebrown.com/

METHODIEKEN

1 Lichaamsgerichte methodes
2 Rouwproces
3 Positieve gezondheid
4 Positieve psychologie
Lichaamsgerichte methodes

Lichaamsgerichte methodes

De werking bestaat uit het weer in contact te komen met het lichaam en met betrouwbare veilige mensen/dieren om zo positieve ervaringen op te doen en weer vertrouwen te krijgen in het lichaam en het durven (her-)verbinden.
Ademhalingsoefeningen zoals een hartcoherentie oefening.
Yoga, meditatie, mindfulness, toneelspelen/drama, schilderen/tekenen/boetseren/fotografie, samen muziek maken of zingen, wandelen/fietsen, natuurbeleving, massages/ sauna/kapper, voor een mens of dier zorgen.

Lichaamsgerichte methodes
Rouwproces

Rouwproces

Het rouwen om het verlies van verbondenheid. 

Dit is beschreven door Elisabeth Küblerr-Ross.

Het doorlopen van alle 5 stadia van een rouwproces en uiteindelijk tot acceptatie komen van het verlies, de afwijzing of het verlangen.1. paniek, schok en ongeloof.  2. ontkenning. 3. weerstand, woede, angst en schuldgevoel. 4. aanvaarding, loslaten en accepteren. 5. Betrokkenheid: in actie komen en experimenteren. Het blijven steken in deze fases zorgt voor stagneren van het herstel. 

Rouwproces
Positieve gezondheid

Positieve gezondheid

Dit is ontwikkeld door Machteld Huber:

Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren.

Afbeelding: bron IPH internet

 Positieve gezondheid
Positieve psychologie

Positieve psychologie

Martin Seligman, pionier op het gebied van positieve psychologie, legt uit dat geluk niet altijd afhankelijk is van onze sociale status, religie of fysieke schoonheid. Geluk is eigenlijk een unieke combinatie van wat hij ‘onderscheidende deugden’ noemt, zoals een besef van menselijkheid, matigheid, doorzettingsvermogen en het vermogen om een ​​zinvol leven te leiden.

Positieve psychologie

VIDEO

PODCAST

BOEKEN

INVALSHOEKEN/VIEWS

1 Micro
2 Mini
3 Meso
4 Meta
5 Macro
Micro

Celniveau

Het neurologisch systeem bevindt zich op celniveau. Celbiologie. Communicatie tussen de cellen gebeurt d.m.v. hormonen en neurotransmitters. Dit gaat razendsnel via de zenuwbanen in het lichaam. Met name het autonome zenuwstelsel speelt hier de belangrijkste rol. Autonomic Neuro System (ANS). Dit gaat buiten je bewustzijn om. Je hebt er geen invloed op want het overkomt je. Dit kun je niet beïnvloeden met je bewustzijn of met je wil. Het is je overlevingssysteem. Het hele lichaam is hierbij betrokken want het beïnvloedt alle processen in het lichaam. Belangrijke informatie komt binnen via al je zintuigen.

 

Celniveau
Mini

Lichaam

Het is een neurowetenschap die de ontwikkeling van het autonome zenuwstelsel nader heeft beschreven en met name de werking van de gemyeliniseerde ventrale (slimme) nervus vagus belicht. Dit is is het deel van het autonome zenuwstelsel wat er voor zorgt dan je je weer veilig gaat voelen. Het sociale betrokkenheid systeem. Alle zintuigen zijn hierbij betrokken. Je scant onbewust andere mensen op aanwezigheid van gevaar of veiligheid. Je kunt leren hoe je hier zelf invloed op kan uitoefenen waardoor het leefbaar wordt.

 

Lichaam
Meso

Relaties

Je hebt andere mensen nodig om je veilig te voelen. (moeder, vader, broertjes, zusjes, etc, vrienden, klasgenoten, collega’s) Dit systeem ontwikkelt optimaal door de aanwezigheid van een veilige omgeving. Primair begint dit bij de relatie met de moeder en zo ontstaat de veilige hechting. Als er in dit proces onveiligheid en onvoorspelbaarheid aanwezig is dan zal de baby/peuter/kleuter hierop reageren met hoge stress. Zo ontstaat een hechtingsstoornis. Dit is een hechtingstrauma en levert een chronische verstoring van het autonome zenuwstelsel op.

Relaties
Meta

Samenleving

 Bij het ervaren van onveiligheid gedurende oorlog, natuurrampen, epidemieën heeft dit impact op grote delen van de bevolking. Dit geldt voor alle leeftijden en zal nog generaties doorwerken omdat trauma van generatie op generatie wordt doorgegeven. Een ouder met een trauma zal heftiger reageren op bepaalde situaties en zal eerder gaan vechten, vluchten of bevriezen/dissociëren richting naasten en collega's. De kans op huiselijk geweld en (geestelijke) mishandeling en/of emotionele verwaarlozing is aanmerkelijk verhoogd. Dit is een onveilige situatie om in op te groeien.

Samenleving
Macro

Universum

Het doorleven en herstellen van een trauma zorgt voor een enorme geestelijke ontwikkeling en levenswijsheid wat impact heeft op de rest van de bevolking. Het zijn de grote denkers en wijsgeren die,nu en in de eeuwen voor ons, deze inzichten mondeling en schriftelijk hebben uitgedragen. Herstellen van trauma zorgt voor een andere kijk op onze medebewoners op aarde. Waarden en prioriteiten veranderen. Vriendschappen en relaties veranderen.

Universum

e-learning

Moderators van deze kennispagina

Wilma Dijk

LIFE/RELATIECOACH

&VERPLEEGKUNDIG

Heidi Patrouille

Trauma Coach

You don’t have to go through your life struggles alone.

Reach out today.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectet adipisc elit, sed do eiusm por incididunt ut labore