Drama en Theater2

Drama en Theater

Drama & Theater is een breed begrip, specifiek de positieve invloed van toneelspelen op de eigen ontwikkeling wordt hier verder beschreven.

ALGEMENE BESCHRIJVING

Drama & Theater is een breed begrip, specifiek de positieve invloed van toneelspelen op de eigen ontwikkeling wordt hier verder beschreven. Toneelspelen kan je veel brengen: dat het oké is om te voelen, om emoties te uiten en te delen, om veilige relaties met anderen te ervaren en om (vertrouwen in) jezelf te ontwikkelen. Allemaal ervaringen die je helpen om positief in het leven te staan. In plaats van ergens alleen over te horen of over te discussiëren bevind je je bij het spelen van een rol ín een fictieve situatie. Op deze manier heb je de mogelijkheid je te leren identificeren met iemand anders en daarmee met andere emoties en ideeën. Dit handelen vanuit iemand anders verzorgt vaak een gevoel van veiligheid. Toneelspelen kan daarmee helpen om emoties veilig te beleven en te reguleren. Een bekende uitspraak van de belangrijke dramaschrijver, regisseur en theaterwetenschapper Augusto Boal was: “Iedereen kan toneelspelen, zelfs acteurs”.

Toneelspelen heeft invloed op hoe we de sociale wereld interpreteren. Vier belangrijke begrippen hierbij zijn:

  • Empathie,
  • Theory of mind
  • Emotieregulatie
  • Self-efficacy

VERDIEPENDE BESCHRIJVING

1 Empathie
2 Theory of mind
3 Emotieregulering
4 Self-efficacy
Empathie

Empathie

Empathie bestaat zowel uit voelen wat de ander voelt, als uit begrijpen waarom de ander zich zo voelt. Dat helpt bij het hebben van sociale relaties, het draagt bij om flexibel op anderen te reageren. En het is een belangrijke vaardigheid voor het ontstaan van gedrag zoals samenwerken en delen. In de speelruimte van toneel kan geoefend worden met de balans tussen empathie en distantie.

Empathie
Theory of mind

Theory of mind

Stel je ziet in een scène een man een sigaret in zijn mond steken. Daarna begint hij op zijn zakken te kloppen en uiteindelijk om zich heen kijken. Je zal waarschijnlijk geen moeite hebben om zijn gedrag te begrijpen: hij is duidelijk zijn aansteker vergeten. Je stapt in de scène en biedt de man een vuurtje aan. Je was in staat om in zijn geest te kijken en zijn gedrag te interpreteren. Dit noemen we de Theory of Mind. Het bewustworden van je autonome reactie, op de neuroceptie, geeft je de kans om het duidelijk te maken aan jezelf en aan de ander.

 Theory of mind
Emotieregulering

Emotieregulering

Emoties toelaten maar er niet mee samen vallen, meerdere kanten van jezelf ontwikkelen, je eigen impulsen herkennen, ‘maskers’ leren afleggen en andere rollen spelen. Het zijn voorbeelden hoe je met toneelspelen leert met je emoties om te gaan. Spelen is een veilige manier om deze verder te ontdekken.

Emotieregulering
Self-efficacy

Self-efficacy

Zelfeffectiviteit speelt een rol in hoe je je voelt, wat je denkt, de mate van je motivatie en je gedrag. Mensen met een hoge zelfeffectiviteit gaan uitdagingen eerder aan en wanneer iets niet lukt hebben ze het vertrouwen dat ze dit wel kunnen leren. Het is vaak spannend om bij toneelspelen een oefening uit te voeren, maar wanneer je ervaart dat iedereen meedoet en er positieve reacties volgen, vergroot het juist het gevoel van zelfeffectiviteit.

Self-efficacy

VERDIEPENDE ARTIKELEN

INSPIRATOREN

Paulo Freire
Freire stelde vast dat mensen die onderdrukt worden, de mechanismen van hun uitsluiting hebben leren aanvaarden als ‘normaal’. De stem van de onderdrukker is een ‘verinnerlijkte stem’ geworden. Bevrijding uit deze cultuur kan plaatsvinden, zo toonde Freire aan, door het gaan van een gezamenlijk bewustwordingsproces. In het bewustwordingsproces zoals Freire dat voor ogen heeft, staan dialoog en wederzijds vertrouwen centraal.

Augusto Boal
Geïnspireerd door Paulo Freire, en zijn eigen ervaringen met dramatische uitvoeringen, ontwikkelde de Braziliaanse theaterregisseur Augusto Boal ‘Theatre of the Oppressed’, waarbij theater wordt gebruikt voor participatieve sociale verandering. Boal beoogde een theater waar het publiek zich kon uiten door acteurs te worden; het presenteren en oplossen van de problemen van hun eigen leven.

Keith Johnstone
De grondlegger van het huidige improvisatietheater, de Engelse theaterdocent en regisseur Keith Johnstone, had moeite met de houterige en ongeloofwaardige manier van spelen door zijn acteurs. Hij bedacht eenvoudige spelvormen om zijn spelers meer in het moment, geloofwaardiger en vooral spontaner te laten reageren.

METHODIEKEN

1 Beeldentheater
2 Forumtheater
3 Improvisatietheater
Beeldentheater

Beeldentheater

Bij Beeldentheater wordt niet uitgegaan van tekst die vervolgens wordt gespeeld. Eerst worden thema’s en emoties non-verbaal verkend. Wat kun je met je lijf uitdrukken zonder woorden? De spelers werken in tweetallen, de één is de beeldhouwer die van de ander een beeld maakt. Associërend op dit materiaal kan je komen tot groepsbeelden. Nog steeds zonder woorden maakt een beeldhouwer een beeld van meerdere mensen.

Beeldentheater
Forumtheater

Forumtheater

Forumtheater is een toneelstuk, waarin de dialoog niet plaatsvindt tussen spelers onderling, maar tussen spelers en publiek. Het publiek wordt meespeler. Het toneelstuk gaat over een probleem, dat door de spelers aan de orde wordt gesteld, maar door het publiek uit eigen ervaring herkend wordt. Samen met het publiek wordt naar een oplossing gezocht. Deze theatervorm is in hoge mate pedagogisch: er wordt een collectief leerproces aangegaan.

Forumtheater
Improvisatietheater

Improvisatietheater

Improvisatietheater is nog meer dan geregisseerd teksttoneel, een vorm die het dichtst bij het leven van alledag staat. Iedereen kan zonder voorbereiding gaan spelen, er is geen theater nodig, geen decor, er hoeft geen tekst uit het hoofd geleerd te worden. De geschiedenis van drama in het onderwijs leert dat improvisatietheater als doel kan hebben om sociale en pedagogische vaardigheden te trainen.

 Improvisatietheater

VIDEO

PODCAST

BOEKEN

COACHPROCES & TECHNIEKEN

1 Vormgeving
2 Maakproces
3 Groepsproces
4 Begeleiding
Vormgeving

Vormgeving

Bij Forumtheater wordt een gedramatiseerde scène over onderdrukking gespeeld. Deze is zo ontworpen dat er een ​​emotionele reactie van het publiek wordt opgeroepen. Bovendien wekt de scène een sterk verlangen bij het publiek op om tot een meer bevredigend einde van de scène te komen. Het publiek wordt vervolgens aangemoedigd om deze verlangens uit te spelen op het podium.

Vormgeving
Maakproces

Maakproces

Er is veel plaats voor het persoonlijke verhaal bij het ontwikkelen van een Forumtheater-voorstelling. Zoals Boal zegt: “If the intention is to create a theatre which liberates, it is vital to let those concerned put forward their own themes.” De toegepaste werkvormen zijn bij uitstek geschikt om de persoonlijke verhalen uit te beelden. Via deze beelden kunnen deelnemers zichzelf zien in de verhalen van anderen.

Maakproces
Groepsproces

Groepsproces

Investeren in vertrouwensopbouw is belangrijk, deelnemers werken tijdens het proces zeer intensief samen en delen persoonlijke ervaringen van onrecht. Hierbij wordt gebruik gemaakt van participatieve spelen. Veel van die oefeningen vragen een vorm van lichamelijke expressie om deelnemers alvast warm te maken voor het theatrale dat volgt.

Groepsproces
Begeleiding

Begeleiding

De gespreksleider bij Forumtheater, de joker genoemd, activeert het publiek om mee te denken met de hoofdpersoon. Wat wilde de hoofdpersoon? Waarom lukt dat niet? Wat zou hij/zij anders kunnen doen? De joker is er niet alleen voor het publiek maar ook voor de spelers. De joker moet die twee groepen verbinden, ze allebei duidelijkheid geven maar nooit door eigen interpretatie of oordelen.

Begeleiding

e-learning

Moderator van deze kennispagina

Anke Helder

Theatermaker

MEDIA VAN DE MODERATOR

You don’t have to go through your life struggles alone.

Reach out today.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectet adipisc elit, sed do eiusm por incididunt ut labore